🥅የኔትቦል ሕጎች

ኔትቦል ከቅርጫት ኳስ የተወለደ ፈጣን የማቀበል ስፖርት ሲሆን፣ በሦስት ክፍሎች በተከፈለ ሜዳ ላይ በሰባት ተጫዋቾች ቡድኖች ይጫወታል። እያንዳንዱ ቦታ በተወሰኑ ቀጠናዎች የተገደበ ነው፤ ኳሱን ይዞ መሮጥም ሆነ ማንጠር የተከለከለ ነው፤ እያንዳንዱ አያያዝም ለማቀበል ወይም ለመተኮስ የሦስት ሰከንድ ቆጠራ ይጀምራል። ማስቆጠር የሚችሉት ሁለት የማጥቃት ቦታዎች ብቻ ናቸው፤ ያውም የኋላ ሰሌዳ የሌለውን ቀለበት ወደሚያይ ግማሽ ክብ ውስጥ ሆነው። በኮመንዌልዝ አገሮች — አውስትራሊያ፣ ኒውዚላንድ፣ እንግሊዝ፣ ጃማይካ፣ ደቡብ አፍሪካ — ሥር የሰደደ ሲሆን፣ በ World Netball እና ከ 70 በላይ በሆኑ አባል አገሮቹ ይመራል።

ኳሱን በተቀናቃኙ ቀለበት ውስጥ ወደ ታች በመተኮስ ከተቀናቃኙ የበለጠ ግብ ማስቆጠር፤ በተመሳሳይም ሌላው ቡድን ግልጽ የመተኮሻ ዕድል እንዳያገኝ መከልከል። መተኮስ የሚችሉት Goal Shooter እና Goal Attack ብቻ በመሆናቸው እያንዳንዱ ግብ ኳሱን ወደ ግብ ክቡ የሚያደርስ ፈጣንና ትክክለኛ ማቀበል ላይ ይመሠረታል።

• •በእያንዳንዱ ቡድን ሰባት ተጫዋቾች፤ እያንዳንዱም የቦታውን ምህጻረ ቃል ለብሶ በዚያ ቦታ በተፈቀዱ የሜዳ ክፍሎች ውስጥ ብቻ ይንቀሳቀሳል፤ አንድ ቡድን Centre ን ጨምሮ ቢያንስ አምስት ተጫዋቾች በሜዳ ላይ ሊኖሩት ይገባል።
• •ማንጠር የለም፤ ኳሱን ይዞ መሮጥም የለም፦ ኳሱ የሚንቀሳቀሰው በቡድን አጋሮች መካከል በሚደረግ ማቀበል ብቻ ነው።
• •ኳሱን ከያዙ በኋላ ማቀበልም ይሁን መተኮስ በሦስት ሰከንድ ውስጥ ይልቀቁት።
• •መተኮስ የሚችሉት Goal Shooter (GS) እና Goal Attack (GA) ብቻ ናቸው፤ ያውም መስመሩን ጨምሮ ከግብ ክቡ ውስጥ ሆነው ብቻ።
• •የእግር አጠቃቀም፦ ባረፉበት እግር ላይ ተሽከርክረው በሌላኛው እርምጃ ይውሰዱ፤ ነገር ግን ያነሱትን የማረፊያ እግር መልሰው መሬት ከማድረግዎ በፊት ኳሱን መልቀቅ አለብዎት።
• •ኳስ የያዘን ተጫዋች ለመገዳደር ተከላካይ ከያዡ የማረፊያ እግር ጀምሮ መሬት ላይ ተለክቶ ቢያንስ 0.9 ሜ ርቆ መቆም አለበት።
• •ንክኪ የሚቀጣው ጨዋታን ሲያውክ ብቻ ነው — ኳሱን ማስጣል፣ ማቀበልን ወይም ተኩስን ማበላሸት፣ ተቀናቃኝን ኢፍትሐዊ በሆነ መንገድ ማንቀሳቀስ፤ በአጋጣሚ የሚፈጠር ንክኪ ግን ጨዋታውን አያስቆምም።
• •እያንዳንዱ ማቀበል በወርዋሪውና በተቀባዩ መካከል ተቀናቃኝ ሊጠልፍ የሚችልበት ክፍተት መተው አለበት — ከእጅ ወደ እጅ ማስረከብ አይፈቀድም — እንዲሁም ማንኛውም ማቀበል ሳይነካ አንድ ሙሉ ክፍልን ማለፍ አይችልም።
• •እያንዳንዱ ሩብና ከእያንዳንዱ ግብ በኋላ የሚደረግ ማስቀጠያ በመሃል ማቀበል ይጀምራል፤ ይህም በሁለቱ Centre ተጫዋቾች በተራ ይወሰዳል፤ ከፊሽካው በፊት ሌላ ተጫዋች ወደ መሃለኛው ክፍል መግባት አይችልም።
• •ኳሱ ከሜዳ ውጭ ከወጣ በመጨረሻ ያልነካው ቡድን በጎን ውርወራ ጨዋታውን ያስቀጥላል።

ተኩሱ ከየትም ይሁን ከየት እያንዳንዱ ግብ አንድ ነጥብ ያስገኛል። ማስቆጠር የሚችሉት Goal Shooter እና Goal Attack ብቻ ናቸው፤ ያውም ተኩሱ መስመሩን ጨምሮ ሙሉ በሙሉ ከግብ ክቡ ውስጥ ሲወሰድ ብቻ ነው። ተኳሹ ሦስት ሰከንድ አለው፤ የእግር አጠቃቀም ደንብንም ማክበር አለበት፤ በተኩሱ ወቅትም ከክቡ ውጭ መሬት መንካት አይችልም። ከ 380 ሚሜ ቀለበቱ ጀርባ የኋላ ሰሌዳ ስለሌለ ኳሱ ከላይ ገብቶ እስከ መጨረሻው ማለፍ አለበት፤ በተከላካይ ተነክቶ አቅጣጫው የተለወጠ ተኩስም ወደ ውስጥ ከወረደ ይቆጠራል። ተከላካዮች የግብ ምሰሶውን ማንቀጥቀጥ ወይም ኳሱ ወደ ቀለበቱ እየወረደ ሳለ መንካት አይችሉም። በይፋዊው Fast5 ልዩነት ተኳሹ በሚቆምበት ቦታ መሠረት ተኩሶች አንድ፣ ሁለት ወይም ሦስት ነጥብ ያስገኛሉ፤ በእያንዳንዱ ሩብ የመጨረሻ 90 ሰከንዶች ውስጥ ደግሞ ሁሉም ግቦች እጥፍ ይሆናሉ።

ዓለም አቀፍ ግጥሚያ እያንዳንዳቸው 15 ደቂቃ የመጫወቻ ጊዜ ያላቸው አራት ሩቦችን ይይዛል፤ ቡድኖችም በእያንዳንዱ ሩብ ጎን ይቀያየራሉ። ከመጀመሪያውና ከሦስተኛው ሩብ በኋላ ያሉት እረፍቶች 4 ደቂቃ ይቆያሉ፤ የአጋማሽ እረፍት ደግሞ 12 ደቂቃ ነው (በአዘጋጁና በቡድኖቹ ስምምነት 8 ደቂቃ ሊሆን ይችላል)። የ 2024 እትም ደንብ 21 ሌሎች ደረጃዎች እነዚህን ጊዜያት እንዲያስተካክሉ በግልጽ ስለሚፈቅድ የትምህርት ቤትና የማኅበረሰብ ግጥሚያዎች ብዙ ጊዜ አጠር ያሉ ናቸው። World Netball በተጨማሪም ለቴሌቪዥን የሚመች አጭር ቅርጸት የሆነውን Fast5 ደንግጓል፦ በእያንዳንዱ ወገን አምስት ተጫዋቾች፣ አራት የ 6 ደቂቃ ሩቦች፣ ተከታታይ የተጫዋች ለውጦች፣ ብዙ ነጥብ የሚያሰጡ የመተኮሻ ቀጠናዎች፣ እንዲሁም በተራ ከመቀያየር ይልቅ ግብ ለተቆጠረበት ቡድን የሚሰጥ የመሃል ማቀበል።

ከአራቱ ሩቦች በኋላ ብዙ ግብ ያለው ቡድን ያሸንፋል። ውድድሩ አሸናፊ የሚጠይቅ ሆኖ ውጤቶቹ እኩል ከሆኑ፣ ከ 4 ደቂቃ እረፍት በኋላ ተጨማሪ ጊዜ ይካሄዳል፦ እያንዳንዳቸው እስከ 7 ደቂቃ የሚደርሱ ሁለት አጋማሾች፤ በመካከላቸውም የአንድ ደቂቃ መቀያየሪያ አለ። አቻነቱ ከቀጠለ አንድ ቡድን በሁለት ግብ እስኪመራ ድረስ ጨዋታው ይቀጥላል። በ Fast5 የአቻ መለያው አንድ ተጨማሪ ደቂቃ ሲሆን፣ ከዚያም ወርቃማ ግብ ይሆናል።